Praktyczne porady dotyczące pobierania prób

08 marca 2016

Każdy producent pasz lub handlowiec certyfikowany GMP+ musi pobierać próby swoich produktów. Jest to wykonywane przede wszystkim jako część systemu śledzenia drogi produktu. Próby muszą być zachowane i są badane gdy pojawi się problem związany z paszą. Ponadto, próby są również pobierane w związku z monitoringiem i weryfikacją (jako częścią HACCP)

W tym biuletynie omawiamy szereg zagadnień związanych z pobieraniem prób.

Informacje ogólne

Istotne jest, aby pobieranie prób odbywało się w sposób prawidłowy oraz aby pobrane próby były reprezentatywne. To, wraz z właściwie przeprowadzonym badaniem analitycznym, przyczynia się do uzyskania rzetelnych wyników analiz. Dzięki nim można wyciągnąć prawidłowe wnioski odnośnie jakości i bezpieczeństwa produkowanej lub dostarczanej paszy.

Standardy GMP+ B1, B2 i B3 zawierają wymogi dotyczące pobierania prób, wraz z odnośnikiem do aneksu GMP+ BA13

Zachowanie prób

W odniesieniu do pobierania prób celem śledzenia drogi produktu, standardy GMP+ są zgodne z prawodawstwem UE. Pobierane są zarówno próby pasz przychodzących, jak i wychodzących. Próby te są nazywane ‘próbami referencyjnymi’

Czas przechowywania

Należy upewnić się, że próby są przechowywane wystarczająco długo. W wymogach GMP+ przyjęto w tym zakresie ustalenia z przepisów prawa UE. Próby muszą być przechowywane przynajmniej ‘przez okres właściwy dla okresu przydatności, z którym pasza jest wprowadzana na rynek’

Dla firm certyfikowanych GMP+ wymóg ten oznacza, że muszą one przechowywać próby przynajmniej do czasu, gdy produkt paszowy został skarmiony. Niekiedy upływa dużo czasu między produkcją składnika paszowego a momentem jego konsumpcji przez zwierzęta. Producent składników paszowych musi także uwzględniać czas transportu (takiego jak transport morski), wszelkie czasowe składowanie (w magazynie portowym lub innym), czas przetwarzania u producenta pasz pełnoporcjowych oraz czas skarmiania paszy pełnoporcjowej na farmie inwentarza żywego.

Rozdział 4 z GMP+ BA13 zawiera tabelę z minimalnymi okresami przechowywania. Należy je zatem traktować jako minimalne okresy przechowywania. Niekiedy konieczne może być przestrzeganie dłuższych okresów przechowywania.

Plombowanie i przechowywanie

Próby (w tym także próby referencyjne) muszą być zaplombowane. Istnieje na to wiele sposobów. Celem jest wyeliminowanie jakichkolwiek wątpliwości co do integralności prób. Należy pamiętać, że właściwe władze, ale także GMP+ International, mogą zażądać tych prób, jeśli są ku temu powody. Firmy certyfikowane GMP+ muszą stosować się do takich żądań.

Próby, które mogą być poddane jakimkolwiek analizom mikrobiologicznym, muszą być pobierane oraz pakowane w sposób sterylny.

Przechowywanie prób musi być takie, aby próby pozostały przydatne do celów, dla których zostały pobrane. Wszelkie analizy danej próby muszą dawać rzetelne wyniki. Przechowywanie próby w chłodnym i ciemnym pomieszczeniu często pozwala utrzymać próbę we właściwym, wymaganym stanie.  Jest oczywiste, że miejsce przechowywania prób musi być chronione przed szkodnikami.

Wymogi GMP+ odnośnie pobierania prób

Pobieranie prób musi być wykonywane zgodnie ze standardowymi procedurami. Próbobiorca musi posiadać szereg kwalifikacji, w tym wiedzę na temat paszy, procedur, jak również doświadczenie w pobieraniu prób (edukacja!)

Aneks GMP+ BA13 zawiera procedury dla różnych sytuacji. W procedurach tych omówiono następujące istotne kwestie:

  • Miejsce pobierania prób;
  • Sprzęt: czysty, niezawodny oraz, jeśli trzeba, sterylny;
  • Liczba próbek pierwotnych oraz sposób sporządzania próby końcowej;
  • Minimalna wielkość próby: musi być wystarczająca do przeprowadzenia odpowiednich analiz;
  • Plombowanie, przechowywanie i warunki przechowywania (patrz również 2.2.2);
  • Minimalny okres przetrzymywania (patrz również 2.2.1);
  • Identyfikacja i rejestracja prób.

Sprawdzenie, czy spełnione są wymogi odnośnie powyższych elementów, musi być częścią audytu wewnętrznego oraz częścią testowania procedury wycofania.

Istotne punkty

  • Jak wcześniej wskazano, próby są również pobierane w ramach planu monitoringu i weryfikacji. Oznacza to, że próby te są pobierane dla celów analiz. Celem jest ocena czy zagrożenia określone dla produktów i procesów (w tym możliwe zagrożenia na wcześniejszych etapach) są kontrolowane. Także, czy pasza jest zgodna z podaną specyfikacją. Jest oczywiste, że niewłaściwe pobranie prób, niezależnie od doskonale fachowo przeprowadzonej analizy, nie da nigdy rzetelnych wyników. To kolejny argument za zwróceniem uwagi na właściwe pobieranie prób.
  • Ocena sposobu pobierania prób musi być częścią corocznego audytu wewnętrznego
  • Pamiętaj! Należy włączyć pobieranie prób substancji pomocniczych w przetwarzaniu w plan pobierania prób.
  • Istnieją handlowcy, którzy fizycznie nie magazynują ani nie przetwarzają pasz. Jednakże, także i te firmy handlowe mają obowiązek (prawny) przechowywania prób (referencyjnych). Wymogi GMP+ pozwalają jednak takim firmom na uzgodnienie pobierania prób z dostawcami lub klientami . W takich przypadkach istotne jest, aby próby takie były dostępne.

Zapisz się Biuletyn GMP+ International

Otrzymuj na bieżąco najnowsze informacje